ماده ۲۵۵ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اطلاعات حاصل از تحقیق و معاینه محل از امارات قضایی محسوب می‌گردد که ممکن است موجب علم یا اطمینان قاضی دادگاه یا موثر در آن باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی دادگاه در جریان یک پرونده دستور می‌دهد از محل بازدید شود (معاینه محل) یا دربارهٔ موضوع از مردم همان محل پرس‌وجو شود (تحقیق محلی)، آنچه از این کار به دست می‌آید یک «اماره قضایی» به حساب می‌آید. اماره قضایی یعنی نشانه و قرینه‌ای که قاضی از راه بررسی‌های خودش به دست می‌آورد، نه شهادت رسمی یا سند.

اثر این اطلاعات آن است که ممکن است قاضی را به حقیقت مطلب «علم» یا «اطمینان» برساند، یا دست‌کم در پیدا کردن چنین اطمینانی به او کمک کند. متن ماده همین را بیان می‌کند و دربارهٔ ارزش اثباتی بیشتر، شرایط انجام بازدید یا پرس‌وجو، یا چگونگی ثبت آن‌ها چیزی نمی‌گوید.

مصادیق واقعی

علی و مریم بر سر جای دقیق مرز زمین‌هایشان اختلاف دارند. دادگاه دستور می‌دهد از محل بازدید شود؛ قاضی خودش می‌رود و محل را می‌بیند و از چند همسایه هم پرس‌وجو می‌کند. آنچه قاضی از این دیدن و پرسیدن می‌فهمد، اماره قضایی است که ممکن است او را به واقعیت ماجرا مطمئن کند.
در پرونده‌ای دربارهٔ مسیر یک نهر آب، دادگاه تحقیق محلی انجام می‌دهد و از اهالی محل می‌پرسد آب از کدام سمت می‌آمده. نتیجهٔ این تحقیق یک اماره قضایی است که می‌تواند در اطمینان قاضی اثر بگذارد.

سؤالات پرتکرار

«اماره قضایی» یعنی چه؟

بر اساس همین متن، اطلاعاتی که از تحقیق محلی و معاینه محل به دست می‌آید اماره قضایی شمرده می‌شود؛ یعنی قرینه و نشانه‌ای که قاضی از بررسی خودش به دست می‌آورد و ممکن است او را به علم یا اطمینان برساند یا در آن مؤثر باشد.

آیا نتیجهٔ بازدید از محل به‌تنهایی برای صدور رأی کافی است؟

این ماده فقط می‌گوید این اطلاعات از امارات قضایی است و ممکن است موجب علم یا اطمینان قاضی شود یا در آن مؤثر باشد. دربارهٔ کافی بودن آن برای صدور رأی چیزی در این متن گفته نشده است.

اگر قاضی از نتیجهٔ تحقیق و معاینه محل مطمئن نشود، تکلیف چیست؟

متن این ماده دربارهٔ این حالت حکمی تعیین نکرده و فقط نقش این اطلاعات را به‌عنوان اماره قضایی و اثر احتمالی آن بر علم یا اطمینان قاضی بیان کرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←