ماده ۱۰۲ قانون آیین دادرسی مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در موارد زیر عین اظهارات اصحاب دعوا باید نوشته شود: ۱- وقتی که بیان یکی از آنان مشتمل بر اقرار باشد. ۲- وقتی که یکی از اصحاب دعوا بخواهد از اظهارات طرف دیگر استفاده نماید. ۳- در صورتی که دادگاه به جهتی درج عین عبارت را لازم بداند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید در چه حالت‌هایی دادگاه باید حرف‌های طرفین دعوا را «عیناً» و کلمه‌به‌کلمه بنویسد، نه اینکه فقط خلاصه‌ای از آن را ثبت کند. این سه حالت عبارت‌اند از: اول، وقتی حرف یکی از طرفین شامل اقرار باشد (یعنی چیزی را به زیان خودش بپذیرد). دوم، وقتی یکی از طرفین بخواهد بعداً از اظهارات طرف دیگر استفاده کند. سوم، وقتی خود دادگاه به دلیلی لازم بداند که عین عبارت نوشته شود.

نکتهٔ مهم این است که این ماده فقط دربارهٔ «نوشتن عین اظهارات» است و در آن، سه حالت بالا را مشخص می‌کند؛ در غیر این موارد، تکلیفی برای درج عین عبارت در متن ماده ذکر نشده است.

این ماده تبصره‌ای ندارد و به مادهٔ دیگری هم ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

علی در جلسه دادگاه می‌گوید: «بله، من آن مبلغ را از مریم گرفتم.» چون این حرف در واقع اقرار به گرفتن پول است، دادگاه باید عین همین جمله را کلمه‌به‌کلمه در صورت‌جلسه بنویسد.
در جلسهٔ دوم رسیدگی، مریم می‌خواهد به حرفی که علی در جلسهٔ قبل زده استناد کند. چون او می‌خواهد از اظهارات طرف دیگر استفاده کند، عین اظهارات علی باید نوشته شده باشد.

سؤالات پرتکرار

آیا همیشه حرف‌های طرفین دعوا کلمه‌به‌کلمه نوشته می‌شود؟

نه. بر اساس همین متن، نوشتن عین اظهارات فقط در سه حالت گفته‌شده لازم است: وقتی حرف یکی از آن‌ها اقرار باشد، وقتی یکی از طرفین بخواهد از اظهارات طرف دیگر استفاده کند، و وقتی دادگاه به دلیلی آن را لازم بداند.

اگر بخشی از حرف یکی از طرفین اقرار باشد، چه اتفاقی می‌افتد؟

بر اساس بند ۱ این ماده، بیان یکی از طرفین که مشتمل بر اقرار باشد باید عیناً نوشته شود.

آیا این ماده تبصره یا ارجاعی به مادهٔ دیگری دارد؟

در همین متنی که ارائه شده، تبصره‌ای برای این ماده و ارجاعی به مادهٔ دیگر دیده نمی‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون آیین دادرسی مدنی ←