ماده ۶۱ آیین‌ نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۳۹۸/۱۲/۰۶

مستثنیات دین بدهکار به شرح ذیل است. الف - منزل مسکونی که عرفاً در شأن مدیون در حالت اعسار او باشد. ب - اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری مدیون و افراد تحت تکفل وی لازم است. ج - آذوقه موجود به قدر احتیاج مدیون و افراد تحت تکفل وی برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره می ‌شود. د - کتب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق متناسب با شأن آنها ه- - وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه وران، کشاورزان و سایر اشخاص که برای امرار معاش ضروری آنها و افراد تحت تکفلشان لازم است. و - تلفن مورد نیاز مدیون ز - مبلغی که در ضمن عقد اجاره به موجر پرداخت می ‌شود، مشروط بر اینکه پرداخت اجاره بها بدون آن موجب عسر و حرج گردد و عین مستأجره مورد نیاز مدیون بوده و بالاتر از شأن او نباشد.

تبصره ۱اصلاحی ۱۳۹۸/۱۲/۰۶

چنانچه منزل مسکونی مدیون بیش از نیاز و شأن عرفی او در حالت اعسار بوده و مال دیگری از وی در دسترس نباشد و مشارٌالیه حاضر به فروش منزل مسکونی خود تحت نظارت مرجع اجراکننده رأی نباشد به تقاضای بستانکار به وسیله مرجع اجراکننده با رعایت تشریفات قانونی به فروش رفته و مازاد بر قیمت منزل مناسب عرفی، صرف تأدیه دیون مدیون خواهد شد، مگر اینکه استیفای دین به طریق سهل تری مانند استیفا از محل منافع بخش مازاد منزل مسکونی مدیون یا انتقال سهم مشاعی از آن به شخص ثالث یا بستانکار امکان پذیر باشد که در این صورت دین از طرق مذکور استیفا خواهد شد.

تبصره ۲اصلاحی ۱۳۹۸/۱۲/۰۶

چنانچه به حکم قانون مستثنیات دین تبدیل به عوض دیگری شده باشد، مانند اینکه مسکن به دلیل قرار گرفتن در طرح‌های عمرانی تبدیل به وجه گردد، یا در اثر از بین رفتن، عوضی دریافت شده باشد، وصول دین از آن امکان پذیراست، مگر اینکه محرز شود مدیون قصد تهیه موضوع نخستین را دارد.

تبصره ۳الحاقی ۱۳۹۸/۱۲/۰۶

در صورت فوت مدیون، دیون از کلیه اموال به جامانده از او بدون استثناء چیزی، استیفاء می ‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید وقتی قرار است برای پرداخت بدهی، اموال بدهکار بازداشت شود، برخی از اموال او از این بازداشت معاف‌اند و نمی‌توان آن‌ها را برای بدهی گرفت. این اموال «مستثنیات دین» نامیده می‌شوند و شامل این‌هاست: خانه‌ای که عرفاً در حد و شأن بدهکارِ تنگدست باشد؛ اثاثیه ضروری زندگی خودِ بدهکار و کسانی که تحت تکفل او هستند؛ آذوقه به اندازه نیاز او و افراد تحت تکفلش برای مدتی که عرفاً آذوقه ذخیره می‌شود؛ کتاب و ابزار علمی و تحقیقاتی برای اهل علم و تحقیق به تناسب شأنشان؛ وسایل و ابزار کار کسبه، پیشه‌وران، کشاورزان و دیگرانی که برای امرار معاش خود و افراد تحت تکفلشان لازم است؛ تلفن مورد نیاز بدهکار؛ و مبلغی که در ضمن قرارداد اجاره به موجر پرداخت می‌شود، به شرط اینکه پرداخت اجاره‌بها بدون آن باعث سختی و تنگنا شود و محل اجاره‌شده مورد نیاز بدهکار و بالاتر از شأن او نباشد.

مصادیق واقعی

علی به مریم بدهکار است و مریم برای وصول طلبش اقدام اجرایی کرده است. اگر تنها خانه‌ای که علی در آن زندگی می‌کند در حد و شأن یک فرد تنگدست باشد، بر اساس بند «الف» این خانه جزو مستثنیات دین است. اما اگر همین خانه بیش از نیاز و شأن عرفی او باشد، تبصره ۱ مسیرهایی را برای فروش آن و پرداخت بدهی از محل مازاد قیمت پیش‌بینی کرده است.
مریم کشاورز است و ابزار کار کشاورزی‌اش برای امرار معاش خودش و افراد تحت تکفلش لازم است. طلبکارش نمی‌تواند بر اساس بند «ه» این ابزار را برای وصول طلب بازداشت کند.

سؤالات پرتکرار

آیا طلبکار می‌تواند خانه‌ای را که بدهکار در آن زندگی می‌کند بگیرد؟

بر اساس بند «الف» این ماده، منزلی که عرفاً در شأن بدهکار در حالت تنگدستی او باشد جزو مستثنیات دین است. اما تبصره ۱ برای حالتی که منزل بیش از نیاز و شأن عرفی بدهکار باشد و مال دیگری در دسترس نباشد و خود او هم به فروش زیر نظر مرجع اجراکننده راضی نباشد، حکمی دارد که باید جداگانه بررسی شود.

اگر بدهکار فوت کند، آیا باز هم این اموال معاف می‌مانند؟

بر اساس تبصره ۳، در صورت فوت بدهکار، بدهی‌ها از همه اموال به‌جامانده از او و بدون استثنای چیزی وصول می‌شود.

اگر خانه بدهکار به دلیل قرار گرفتن در طرح عمرانی به پول تبدیل شود، آیا آن پول هم معاف است؟

تبصره ۲ می‌گوید اگر مستثنیات دین به حکم قانون به چیز دیگری تبدیل شده باشد — مثل تبدیل مسکن به پول به دلیل قرار گرفتن در طرح‌های عمرانی یا دریافت عوض در اثر از بین رفتن آن — وصول دین از آن امکان‌پذیر است، مگر اینکه ثابت شود بدهکار قصد دارد با آن، همان موضوع اولیه را دوباره تهیه کند.

مشاهدهٔ متن کامل آیین‌ نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی ←