ماده ۱۱۳ آیین‌ نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

هرگاه اعراض از رهن در حین عملیات اجرائی باشد، اجراء مکلف است مراتب را به دفتر تنظیم کننده سند اعلام کند. در این مورد و نیز در موردی که اعراض در دفترخانه اسناد رسمی به عمل می‌آید دفتر اسناد رسمی اطلاعنامه فسخ مربوطه را به اداره ثبت ارسال خواهد داشت، اگر موعد سند منقضی نشده باشد به مجرد اعراض مورد رهن آزاد و حق عینی بستانکار به حق ذمی تبدیل می‌گردد و مطالبه وجه و صدور اجرائیه برای وصول آن موکول به انقضاء مدت مذکور در سند معامله خواهد بود. در مورد وراث مدیون و نیز وقتی که راهن متعدد بوده و فک رهن و فسخ موکول به اداء تمام دین شده باشد اعراض از رهن باید نسبت به تمام مرهونه باشد و اعراض از رهن نسبت به سهم یک یا چند نفر از بدهکاران وقتی پذیرفته می‌شود که حق مطالبه دین بدهکارانی که از رهینه آنها اعراض گردیده از سایر بدهکاران اسقاط شده باشد و هرگاه مازاد مرهونه به نفع غیر بازداشت شده باشد در صورت اعراض از رهن بازداشت مازاد به بازداشت اصل تبدیل می‌گردد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره حالتی است که کسی که ملک خود را به‌عنوان وثیقه (رهن) در اختیار بستانکار گذاشته، از این رهن صرف‌نظر کند؛ به این کار «اعراض از رهن» می‌گویند. اگر این صرف‌نظر در جریان عملیات اجرائی انجام شود، مأمور اجرا باید موضوع را به دفتری که سند را تنظیم کرده اطلاع بدهد. همچنین اگر اعراض در خودِ دفترخانه اسناد رسمی صورت گیرد، دفتر اسناد رسمی اطلاع‌نامهٔ فسخ را به اداره ثبت می‌فرستد.

اگر هنوز مدتِ تعیین‌شده در سند تمام نشده باشد، به‌مجرد اعراض، مالِ رهن‌شده آزاد می‌شود و حق بستانکار از یک حق روی خودِ مال (حق عینی) به یک حق مطالبه از شخص بدهکار (حق ذمی) تبدیل می‌گردد. اما در همین حالت، مطالبهٔ پول و صدور برگهٔ اجرا برای وصول آن تا پایان مدتِ ذکرشده در سند معامله به تعویق می‌افتد.

در دو حالت اعراض باید نسبت به تمامِ مال‌های رهن‌شده باشد: نخست وقتی که بدهکار فوت کرده و وارثان جای او هستند، و دوم وقتی چند نفر راهن (وثیقه‌دهنده) وجود دارد و آزاد شدن و فسخ رهن به پرداخت تمام بدهی موکول شده است. اعراض نسبت به سهم یک یا چند نفر از بدهکاران تنها زمانی پذیرفته می‌شود که حق مطالبهٔ دین آن دسته از بدهکارانی که از مال رهن‌شده‌شان اعراض شده، از سایر بدهکاران ساقط شده باشد. همچنین اگر بخشی از مال رهن‌شده مازاد بر طلب، به نفع شخص دیگری توقیف شده باشد، در صورت اعراض از رهن، توقیف آن مازاد به توقیف اصل مال تبدیل می‌شود.

مصادیق واقعی

علی ملکی را به‌عنوان وثیقه در برابر بدهی‌اش به مریم در سند رسمی گذاشته است. در میانهٔ اجرای این سند، علی از رهن اعراض می‌کند. مأمور اجرا باید این موضوع را به دفتر تنظیم‌کنندهٔ سند اطلاع دهد و آن دفتر، اطلاع‌نامهٔ فسخ را به اداره ثبت می‌فرستد.
دو نفر به‌طور مشترک راهن هستند و آزاد شدن رهن به پرداخت تمام بدهی موکول شده است. در این حالت اعراض از رهن باید نسبت به تمام مال‌های رهن‌شده باشد.

سؤالات پرتکرار

اگر کسی در جریان اجرای سند از رهن اعراض کند، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق این ماده، مأمور اجرا باید مراتب را به دفتر تنظیم‌کنندهٔ سند اعلام کند و در صورت اعراض در دفترخانه، آن دفتر اطلاع‌نامهٔ فسخ را به اداره ثبت می‌فرستد.

بعد از اعراض از رهن، آیا بستانکار می‌تواند فوراً طلبش را مطالبه کند؟

اگر مدتِ سند منقضی نشده باشد، نه؛ در این حالت مطالبهٔ وجه و صدور اجرائیه برای وصول آن تا پایان مدتِ ذکرشده در سند معامله به تعویق می‌افتد.

اگر بدهکار فوت شده باشد و وارثان جای او باشند، اعراض از رهن چه شرایطی دارد؟

در مورد وراث مدیون، اعراض از رهن باید نسبت به تمام مال رهن‌شده باشد.

مشاهدهٔ متن کامل آیین‌ نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی ←