ماده ۱۰۸ آیین‌ نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در معاملات رهنی و یا با حق استرداد و وثایق حُسن انجام خدمات معامله کننده می‌ تواند با قید حق بستانکار مقدم و ذکر تاریخ انقضای سند مقدم مورد معامله را برای وام‌ های دیگر وثیقه یا تأمین دهد در صورت فک معامله مقدم، تمام مال مورد معامله در وثیقه بستانکاران بعدی به ترتیب تقدم قرار می‌ گیرد، معاملات بعدی باید در همان دفترخانه تنظیم کننده سند مقدم واقع شود، سر دفتر مکلف است وقوع معامله موخر را با ذکر مشخصات کامل بستانکار معامله مازاد در ملاحظات ثبت سند مقدم نیز قید کند، دارنده حق استرداد اعم از بدهکار اصلی یا منتقل‌ الیه می‌ تواند با قید حق بستانکار یا بستانکاران و ذکر تاریخ انقضاء مدت حق استرداد خود را واگذار کند در این صورت اجرائیه و عملیات اجرائی باید علیه آخرین منتقل‌ الیه صادر و تعقیب گردد مگر اینکه مرتهن از رهن رجوع کند یا از مندرجات سند رهنی و یا سند رسمی ‌دیگر، دفترخانه احراز کند که مقرر بین طرفین این بوده که مرتهن برای وصول طلب خود اجرائیه علیه راهن صادر کند نه منتقل‌ الیه، مثل اینکه در سند رهنی شرط شود که راهن حق صلح حقوق و یا واگذاری حق استرداد را ندارد که در این قبیل موارد واگذاری حق استرداد به غیر نسبت به مرتهن موثر نبوده و اجرائیه علیه بدهکار اصلی و در صورت فوت علیه قائم‌ مقام او صادر و تعقیب خواهد شد.

تبصره

تنظیم هر نوع سند بین بدهکار و یک و یا چند نفر از بستانکاران که موجب شود مدت سند تمدید گردد و یا مبلغ موضوع سند افزایش یابد بدون موافقت بقیه بستانکاران بعدی ممنوع بوده و قابل ترتیب اثر نمی‌باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره ملک یا مالی است که رهن شده یا در معامله‌ای با حق استرداد به عنوان ضمانت قرار گرفته است. کسی که چنین معامله‌ای کرده می‌تواند همان مال را برای وام‌ها یا بدهی‌های دیگر هم وثیقه یا تضمین کند، به شرط اینکه حق طلبکار قبلی را قید کند و تاریخ پایان سند قبلی را بنویسد. اگر معامله اول فک شود (آزاد شود)، تمام آن مال به ترتیب تقدم در وثیقه طلبکاران بعدی قرار می‌گیرد. معاملات بعدی باید در همان دفترخانه‌ای تنظیم شود که سند اول را ساخته، و سردفتر باید معامله بعدی و مشخصات کامل طلبکار آن را در ملاحظات ثبت سند اول بنویسد.

دارنده حق استرداد، چه بدهکار اصلی باشد چه کسی که حق به او منتقل شده، می‌تواند حق استرداد خود را با قید حق طلبکار یا طلبکاران و با ذکر تاریخ پایان مدت آن واگذار کند. در این صورت اجرائیه و عملیات اجرائی باید علیه آخرین منتقل‌الیه صادر و پیگیری شود، مگر اینکه طلبکار رهنی از رهن رجوع کند یا دفترخانه از سند رهنی یا سند رسمی دیگر احراز کند که قرار طرفین این بوده که طلبکار برای وصول طلبش علیه راهن اجرائیه بگیرد نه علیه منتقل‌الیه. مثلاً اگر در سند رهنی شرط شده باشد که راهن حق صلح حقوق یا واگذاری حق استرداد را ندارد، در این موارد واگذاری حق استرداد به شخص دیگر نسبت به طلبکار رهنی اثر ندارد و اجرائیه علیه بدهکار اصلی و در صورت فوت علیه قائم‌مقام او صادر و پیگیری می‌شود.

تبصره: تنظیم هر نوع سند بین بدهکار و یک یا چند نفر از طلبکاران که باعث شود مدت سند تمدید شود یا مبلغ سند افزایش یابد، بدون موافقت بقیه طلبکاران بعدی ممنوع است و قابل ترتیب اثر نیست.

مصادیق واقعی

علی ملکی را با حق استرداد به مریم وثیقه داده و مریم طلبکار مقدم است. علی می‌خواهد همان ملک را برای وامی دیگر به رضا وثیقه بدهد. طبق این ماده می‌تواند، ولی باید حق مریم به عنوان بستانکار مقدم و تاریخ انقضای سند او قید شود و معامله بعدی در همان دفترخانه سند اول ثبت شود. اگر معامله مریم فک شود، ملک به ترتیب تقدم در وثیقه طلبکاران بعدی مثل رضا قرار می‌گیرد.
علی حق استرداد خود را به حسن واگذار می‌کند. طبق این ماده اجرائیه و عملیات اجرائی باید علیه حسن (آخرین منتقل‌الیه) صادر و پیگیری شود، مگر اینکه طلبکار رهنی از رهن رجوع کند یا دفترخانه از اسناد احراز کند طرفین توافق کرده‌اند اجرائیه علیه راهن صادر شود، مثلاً در سند رهنی شرط شده باشد راهن حق واگذاری حق استرداد را ندارد.

سؤالات پرتکرار

اگر ملک رهنی برای بدهی دیگری وثیقه شود، معامله بعدی باید در کدام دفترخانه ثبت شود؟

باید در همان دفترخانه‌ای تنظیم شود که سند مقدم را تنظیم کرده است؛ سردفتر هم مکلف است وقوع معامله بعدی و مشخصات کامل طلبکار آن را در ملاحظات ثبت سند مقدم قید کند.

اگر بدهکار و یکی از طلبکاران بدون موافقت بقیه طلبکاران بعدی مدت سند را تمدید کنند یا مبلغ آن را زیاد کنند، چه می‌شود؟

تبصره این ماده می‌گوید این کار ممنوع است و قابل ترتیب اثر نیست.

اگر دارنده حق استرداد حق خود را به دیگری واگذار کند، اجرائیه علیه چه کسی صادر می‌شود؟

طبق این ماده اجرائیه و عملیات اجرائی باید علیه آخرین منتقل‌الیه صادر و تعقیب شود، مگر در مواردی که خود متن گفته است: رجوع مرتهن از رهن، یا احراز دفترخانه از سند رهنی یا سند رسمی دیگر که مقرر بین طرفین این بوده مرتهن برای وصول طلب خود اجرائیه علیه راهن صادر کند نه منتقل‌الیه.

مشاهدهٔ متن کامل آیین‌ نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجراء و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرائی ←