ماده ۹۳۸ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در تمام موارد مزبوره در این مبحث هر یک از زوجین که باشد فرض خود را از اصل ترکه می‌برد و این فرض عبارت است از نصف اصل ترکه برای زوج و ربع آن برای زوجه. ‌متقرب به مادر هم نصیب خود را از اصل ترکه می‌برد باقی ترکه مال متقرب به پدر است و اگر نقصی هم باشد بر متقربین به پدر وارد می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده مربوط به ارث «طبقه سوم» است و دربارهٔ همهٔ حالت‌هایی که در همین مبحث گفته شده حکم می‌کند. طبق آن، همسر میت — چه مرد باشد (زوج) و چه زن (زوجه) — سهم خود را از «اصل ترکه» (یعنی از کل دارایی به‌جامانده از میت) می‌برد، نه از آنچه پس از کسر سهم دیگران باقی می‌ماند. اندازهٔ این سهم نصف اصل ترکه برای شوهر و یک‌چهارم آن برای همسر است.

همچنین بستگانِ از طرف مادر («متقرب به مادر») سهم خود را از اصل ترکه می‌برند و باقی‌ماندهٔ دارایی به بستگان از طرف پدر («متقرب به پدر») می‌رسد. اگر در این تقسیم کمبود و کسری پیش بیاید، این کمبود بر بستگان از طرف پدر وارد می‌شود.

این ماده به «موارد مزبوره در این مبحث» ارجاع می‌دهد؛ یعنی برای اطلاع از آن موارد باید همان مبحث خوانده شود. خودِ متن ماده آنها را نام نمی‌برد.

مصادیق واقعی

فرض کنید علی از دنیا می‌رود و همسرش مریم، چند بستگان از طرف مادر و چند بستگان از طرف پدر از او باقی می‌مانند. طبق این ماده، مریم یک‌چهارم اصل دارایی علی را می‌برد، بستگان از طرف مادر سهم خود را از اصل دارایی می‌برند و باقی‌ماندهٔ دارایی به بستگان از طرف پدر می‌رسد.
فرض کنید مریم از دنیا می‌رود و شوهرش حسین به همراه بستگان از طرف مادر و پدر او باقی می‌مانند. در این حالت شوهر نصف اصل دارایی مریم را می‌برد، بستگان از طرف مادر سهم خود را از اصل دارایی می‌گیرند و باقی به بستگان از طرف پدر می‌رسد؛ و اگر کسری باشد، بر بستگان از طرف پدر وارد می‌شود.

سؤالات پرتکرار

همسرِ فرد فوت‌شده چقدر ارث می‌برد؟

بر اساس این ماده، سهم همسر از اصل دارایی به‌جامانده است: نصف آن اگر شوهر باشد و یک‌چهارم آن اگر همسر (زن) باشد.

سهم همسر از «اصل ترکه» حساب می‌شود یا از باقی‌ماندهٔ دارایی؟

این ماده می‌گوید همسر فرض خود را از «اصل ترکه» می‌برد؛ یعنی از کل دارایی به‌جامانده از میت، نه از باقی‌مانده پس از کسر سهم دیگران.

اگر دارایی برای پرداخت همهٔ سهم‌ها کافی نباشد، کمبود آن بر عهدهٔ چه کسی است؟

طبق همین ماده، باقی ترکه مال بستگان از طرف پدر است و اگر نقصی هم باشد، بر بستگان از طرف پدر وارد می‌شود.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←