ماده ۹۲۷ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در تمام مواد مذکوره در این مبحث هر یک از زوجین که باشد فرض خود را از اصل ترکه می‌برد و این فرض عبارت است از نصف اصل ترکه برای زوج و ربع آن برای زوجه. ‌متقربین به مادر هم اعم از اجداد یا کلاله فرض خود را از اصل ترکه می‌برند. ‌هر گاه به واسطه ورود زوج یا زوجه نقصی موجود گردد نقص بر کلاله ابوینی یا ابی یا بر اجداد ابی وارد می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ سهم همسر (شوهر یا زن) در ارث و نحوهٔ حساب‌کردن آن در کنار بقیهٔ وارثان مبحث دوم (وارثان طبقهٔ دوم) است. بر اساس آن، سهم همسر از «اصل ترکه» — یعنی از کل دارایی باقی‌مانده — برداشته می‌شود؛ نصف اصل ترکه برای شوهر و یک‌چهارم اصل ترکه برای زن. «فرض» در اینجا یعنی سهم ثابت و معیّنی که قانون تعیین کرده است.

همچنین بستگانی که از طرف مادر به میت می‌رسند — چه اجداد (پدربزرگ و مادربزرگ) و چه کلاله (بستگانی مانند خواهر و برادر و فرزندانشان) — سهم ثابت خود را از اصل ترکه می‌برند.

اگر با وارد شدن سهم شوهر یا زن، کمبودی در سهم بقیه پیش بیاید، این کمبود بر دوش بستگان طرف پدر می‌افتد: یعنی کلالهٔ ابوینی یا ابی (خواهر و برادر تنی یا پدری و فرزندانشان) یا اجداد ابی (نیاکان طرف پدر). این ماده به مواد دیگر همین مبحث ارجاع می‌دهد، اما محتوای آن مواد را بیان نمی‌کند.

مصادیق واقعی

علی فوت می‌کند و همسرش مریم همراه با بستگانی از طرف مادر و از طرف پدر زنده می‌مانند. بر اساس این ماده، سهم مریم به عنوان زوجه از اصل ترکه و معادل یک‌چهارم آن است.
مریم فوت می‌کند و شوهرش علی در میان وارثان حاضر است. طبق این ماده، سهم علی به عنوان زوج از اصل ترکه و معادل نصف آن است؛ و اگر این سهم باعث کمبود در سهم دیگران شود، آن کمبود بر بستگان طرف پدر وارد می‌شود.

سؤالات پرتکرار

سهم من به عنوان شوهر یا همسر متوفی چقدر است و از کجا حساب می‌شود؟

طبق این ماده، سهم هر یک از زوجین از اصل ترکه برداشته می‌شود: نصف اصل ترکه برای شوهر و یک‌چهارم آن برای زن.

بستگان از طرف مادر چه سهمی دارند؟

این ماده می‌گوید بستگانِ از طرف مادر، اعم از اجداد یا کلاله، سهم ثابت خود را از اصل ترکه می‌برند.

اگر آمدن شوهر یا زن باعث کمبود در سهم دیگران شود، این کمبود از سهم چه کسانی کم می‌شود؟

بر اساس این ماده، این نقص بر کلالهٔ ابوینی یا ابی یا بر اجداد ابی — یعنی بستگان طرف پدر — وارد می‌شود. متن این ماده فقط همین را بیان می‌کند و دربارهٔ جزئیات تقسیم آن بیشتر توضیح نمی‌دهد.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←