ماده ۵۴۴ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در هر مورد که مساقات باطل باشد یا فسخ شود تمام ثمره مال مالک است و عامل مستحق اجرت‌المثل خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

مساقات یک قرارداد است که در آن صاحب درختان یا باغ، نگهداری و آبیاری آن را به شخص دیگری (که «عامل» نامیده می‌شود) می‌سپارد تا در عوض، محصول بین آن‌ها تقسیم شود.

این ماده می‌گوید اگر این قرارداد باطل باشد یا فسخ شود، تمام محصولی که از باغ به دست می‌آید مال صاحب باغ است، نه عامل. در عوض، عامل بابت زحمتی که کشیده مستحق دریافت «اجرت‌المثل» است؛ یعنی مبلغی که عرفاً برای چنین کار مشابهی پرداخت می‌شود.

نکته: این ماده به دو حالت اشاره دارد: باطل بودن قرارداد (از ابتدا) و فسخ شدن آن (پایان دادن به آن).

مصادیق واقعی

علی باغش را به مریم می‌سپارد تا در عوض نصف محصول، درختان را نگهداری کند. بعداً معلوم می‌شود این قرارداد باطل بوده است. بر اساس این ماده، تمام میوه‌ها مال علی است و مریم بابت کارهایی که انجام داده، حق دریافت مبلغی معادل دستمزد عرفی همان کار (اجرت‌المثل) را دارد.
حسن قرارداد مساقات با رضا را فسخ می‌کند. طبق این ماده تمام محصولی که در باغ به دست آمده مال حسن است و رضا مستحق اجرت‌المثل خواهد بود.

سؤالات پرتکرار

اگر قرارداد مساقات باطل شود، محصول باغ مال کی است؟

طبق همین متن، تمام ثمره مال مالک (صاحب باغ) است.

اگر مساقات فسخ شود، عامل چه چیزی طلب دارد؟

عامل مستحق اجرت‌المثل خواهد بود، یعنی مبلغی معادل دستمزد عرفی کار مشابه.

منظور از اجرت‌المثل چیست؟

این متن فقط اصطلاح اجرت‌المثل را ذکر کرده و توضیحی دربارهٔ محاسبهٔ آن نداده است؛ در حالت کلی به مبلغی گفته می‌شود که عرفاً برای کار مشابه پرداخت می‌شود. برای جزئیات بیشتر، این ماده توضیحی نداده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۵۴۴ قانون مدنی — لویادسک