ماده ۵۴۲ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

خراج زمین به عهده مالک است مگر اینکه خلاف آن شرط شده باشد سایر مخارج زمین بر حسب تعیین طرفین یا متعارف است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ هزینه‌های زمین در قرارداد مزارعه است. طبق این متن، «خراج زمین» (که یک نوع هزینه یا عوارض مربوط به زمین است) بر عهدهٔ مالک زمین است. اما اگر طرف‌های قرارداد در قرارداد خودشان شرط کرده باشند که این هزینه به عهدهٔ کسی دیگر باشد، همان شرط ملاک است.

دربارهٔ سایر مخارج زمین، این ماده می‌گوید که تعیین آن به عهدهٔ خودِ طرفین قرارداد است؛ یعنی هر طور که آن‌ها توافق کنند. اگر در قرارداد چیزی در این باره تعیین نشده باشد، بر اساس روش متعارف و معمول همان محل عمل می‌شود. متن ماده تعریف نمی‌کند که «خراج» یا «سایر مخارج» دقیقاً شامل چه چیزهایی می‌شود و این بخش در خودِ متن روشن نشده است.

مصادیق واقعی

علی زمین کشاورزی خود را به مریم می‌دهد تا در آن کشت و کار کند. طبق این ماده، خراج زمین بر عهدهٔ علی به‌عنوان مالک است، مگر اینکه در قراردادشان طور دیگری شرط شده باشد.
علی و مریم در قرارداد خود هیچ چیزی دربارهٔ سایر مخارج زمین توافق نمی‌کنند. در این حالت، بر اساس این ماده پرداخت این مخارج بر حسب روش متعارف و معمول همان محل مشخص می‌شود.

سؤالات پرتکرار

خراج زمین در قرارداد مزارعه به عهدهٔ کیست؟

طبق این ماده، خراج زمین به عهدهٔ مالک است، مگر اینکه در قرارداد خلاف آن شرط شده باشد.

اگر در قرارداد دربارهٔ سایر مخارج زمین چیزی گفته نشده باشد، چه می‌شود؟

طبق این ماده، تعیین سهم مخارج بر اساس توافق طرفین است و اگر تعیین نشده باشد، بر حسب متعارف مشخص می‌شود.

آیا می‌توان توافق کرد که خراج زمین به عهدهٔ کشاورز باشد؟

این ماده تصریح دارد که خراج بر عهدهٔ مالک است «مگر اینکه خلاف آن شرط شده باشد»، یعنی شرط خلاف آن ممکن است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←