ماده ۴۲۰ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

خیار غبن بعد از علم به غبن فوری است.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده یک حکم کوتاه درباره «خیار غبن» بیان می‌کند. «خیار» یعنی حق برهم‌زدن معامله، و «غبن» یعنی ضرری که به یک طرف معامله می‌رسد چون قیمت یا شرایط معامله به‌طور نامتعارف به زیان او تمام شده است. متن می‌گوید این حق، بعد از اینکه فرد از غبن (از ضرری که خورده) آگاه شد، «فوری» است؛ یعنی باید بی‌درنگ و بدون فاصله‌انداختن تصمیم بگیرد.

نکته مهم این است که خودِ این متن تعریف غبن، شرایط پیدایش آن، یا نتیجه دقیق تأخیر را توضیح نمی‌دهد. اینکه چه مدت تأخیر باعث از دست رفتن این حق می‌شود یا «فوری» دقیقاً یعنی چند روز، در همین متن مشخص نیست و مبهم است. متن تنها همان یک جمله را می‌گوید و به ماده دیگری هم ارجاع نداده است.

مصادیق واقعی

علی چیزی را می‌خرد و بعداً می‌فهمد که بهای آن به‌طور چشمگیر بیشتر از ارزش واقعی‌اش بوده و ضرر بزرگی کرده است. طبق این ماده، از لحظه‌ای که این ضرر را فهمید، حق او برای برهم‌زدن معامله فوری است و باید بی‌درنگ اقدام کند.
مریم ملکی را می‌فروشد و سپس متوجه می‌شود که آن را به بهایی بسیار کمتر از ارزش واقعی‌اش فروخته است. از زمانی که از این ضرر آگاه می‌شود، حق برهم‌زدن معامله فوری است.

سؤالات پرتکرار

خیار غبن چیست؟

این ماده تعریف دقیقی از آن ارائه نکرده؛ فقط می‌گوید حق برهم‌زدن معامله به دلیل غبن، پس از آگاه شدن فرد از آن، فوری است.

اگر مدتی بعد از فهمیدن ضرر اقدام کنم چه می‌شود؟

متن می‌گوید این حق فوری است، اما مشخص نکرده که چه مقدار تأخیر باعث از دست رفتن آن می‌شود؛ این مقدار در این متن مبهم است.

از چه زمانی این حق «فوری» حساب می‌شود؟

از زمانی که فرد از غبن (ضرر) آگاه شود. پیش از آگاهی، این ماده چیزی درباره فوری بودن نمی‌گوید.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←