ماده ۴ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اثر قانون نسبت به آتیه است و قانون نسبت به ما قبل خود اثر ندارد مگر اینکه در خود قانون مقررات خاصی نسبت به این موضوع اتخاذ شده باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده یک قاعدهٔ کلی دربارهٔ زمان اثر قانون می‌گوید: هر قانون از زمانی که لازم‌الاجرا می‌شود، بر وضعیت‌های آینده اثر می‌گذارد و به عقب برنمی‌گردد؛ یعنی بر کارها و روابطی که پیش از آن قانون رخ داده‌اند، اثر ندارد.

اما همین ماده یک استثنا هم دارد: اگر در خودِ همان قانون ترتیب خاصی برای این موضوع پیش‌بینی شده باشد، همان مقررات خاص عمل می‌کند. ماده توضیح نمی‌دهد که آن «مقررات خاص» چه شکل و شرطی دارد و این را به خود قوانین واگذار کرده است.

مصادیق واقعی

فرض کنید قانونی جدید دربارهٔ نحوهٔ تنظیم قراردادها تصویب شود. بر اساس این ماده، این قانون بر قراردادهایی که پیش از اجرایی شدن آن بسته شده‌اند اثر نمی‌گذارد، مگر آنکه در خود آن قانون چیز دیگری گفته شده باشد.
مریم پیش از لازم‌الاجرا شدن یک قانون جدید کاری انجام داده است. طبق این ماده، آن قانون جدید به گذشته سرایت نمی‌کند و بر آن کار قبلی اثر ندارد، جز در صورتی که خود قانون مقررات خاصی برای این موضوع داشته باشد.

سؤالات پرتکرار

آیا قانون جدید شامل کارهایی که قبل از تصویب آن انجام شده هم می‌شود؟

به طور کلی نه؛ این ماده می‌گوید اثر قانون نسبت به آینده است و به گذشته برنمی‌گردد، مگر اینکه در خود آن قانون مقررات خاصی برای این موضوع باشد.

اگر خود قانون بگوید به گذشته هم اثر دارد، چه می‌شود؟

این ماده همین حالت را استثنا کرده است: اگر در خود قانون مقررات خاصی نسبت به این موضوع اتخاذ شده باشد، همان مقررات خاص اعمال می‌شود.

این ماده دربارهٔ اینکه چه چیزی «مقررات خاص» است توضیحی می‌دهد؟

نه؛ متن ماده فقط گفته اگر در خود قانون مقررات خاصی باشد، آن‌ها ملاک است، ولی توضیح نداده که این مقررات خاص چه ویژگی‌هایی دارند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۴ قانون مدنی — لویادسک