ماده ۳۲۴ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

در صورتی که مشتری عالم به غصب باشد حکم رجوع هر یک از بایع و مشتری به یکدیگر در آن چه که مالک از آنها گرفته است حکم‌ غاصب از غاصب بوده تابع مقررات فوق خواهد بود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده درباره حالتی است که کالا یا مالی که فروخته شده، در واقع مال دیگری است که بدون حق تصرف شده (به این کار «غصب» می‌گویند؛ یعنی تصرف در مال دیگری بدون اجازه او). اگر خریدار بداند که مال غصبی است و با این آگاهی آن را بخرد، تکلیف مراجعهٔ فروشنده و خریدار به یکدیگر — برای آنچه مالک از آن‌ها گرفته است — مثل رابطه دو غاصب با یکدیگر است.

به زبان ساده‌تر: وقتی مالک اصلی مالش را پس می‌گیرد، فروشنده و خریدار نمی‌توانند مثل یک معاملهٔ سالم به هم رجوع کنند؛ بلکه وضعیت آن‌ها همانند دو نفری است که هر دو مال را غصب کرده‌اند. متن ماده می‌گوید این وضعیت «تابع مقررات فوق» است، یعنی به مقررات پیش از این ماده در همین مبحث ارجاع داده است؛ اما خودِ محتوای آن مقررات در این متن نیامده است.

مصادیق واقعی

علی گوشی‌ای را به مریم می‌فروشد و مریم می‌داند این گوشی مال فرد دیگری است و علی بدون اجازه آن را تصرف کرده. اگر مالک اصلی گوشی را از مریم پس بگیرد، رابطه علی و مریم برای جبران آنچه مالک از آن‌ها گرفته، مانند رابطه دو غاصب با هم است.
علی زمینی را که می‌داند غصبی است به مریم می‌فروشد و مریم هم از غصبی بودن آن آگاه است. اگر مالک زمین را از مریم بگیرد، مریم و علی در بازگشت به یکدیگر تابع همان مقرراتی هستند که برای دو غاصب گفته شده است.

سؤالات پرتکرار

اگر خریدار نداند که مال غصبی است، آیا این ماده باز هم اعمال می‌شود؟

این ماده صریحاً حالت «مشتری عالم» یعنی خریداری که می‌داند مال غصبی است را مطرح کرده؛ برای حالت ناآگاهی خریدار، این متن چیزی نمی‌گوید.

وقتی مالک مال را پس می‌گیرد، خریدار و فروشنده چطور با هم تسویه می‌کنند؟

بر اساس همین متن، رابطه آن‌ها مثل رابطه یک غاصب با غاصب دیگر است و تابع مقرراتی است که پیش‌تر در همین مبحث آمده؛ جزئیات آن مقررات در این متن ذکر نشده است.

منظور از «مقررات فوق» در این ماده چیست؟

متن ماده فقط به مقررات پیشین همین مبحث ارجاع داده و محتوای آن‌ها را تکرار نکرده است؛ بنابراین از خودِ این متن نمی‌توان جزئیات آن مقررات را فهمید.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۳۲۴ قانون مدنی — لویادسک