ماده ۱۲۰ قانون مدنی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اگر صاحب دیوار به همسایه اذن دهد که بر روی دیوار او سرتیر بگذارد یا روی آن بنا کند هر وقت بخواهد میتواند از اذن خود رجوع کند ‌مگر اینکه به وجه ملزمی این حق را از خود سلب کرده باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده دربارهٔ حالتی است که صاحب یک دیوار به همسایه‌اش اجازه می‌دهد روی آن دیوار سرتیر بگذارد (یعنی تیر سقف یا سازه‌اش را روی دیوار همسایه قرار دهد) یا روی آن دیوار بنایی بسازد. بر اساس این ماده، چنین اجازه‌ای همیشه قابل برگشت است؛ یعنی صاحب دیوار هر زمانی که بخواهد می‌تواند از اجازهٔ خودش پشیمان شود و آن را پس بگیرد.

اما یک استثنا وجود دارد: اگر صاحب دیوار با یک تعهد محکم و لازم‌الاجرا (که در متن به آن «وجه ملزم» گفته شده) حق برگشت‌زدن را از خودش سلب کرده باشد، دیگر نمی‌تواند به سادگی از اجازه‌اش رجوع کند. متن این ماده توضیح نمی‌دهد که «وجه ملزم» دقیقاً چه چیزی است و چه شرایطی دارد؛ این نکته در خود این ماده مبهم است.

این ماده به حق ارتفاق مربوط است، یعنی حقی که یک شخص نسبت به ملک شخص دیگر پیدا می‌کند.

مصادیق واقعی

علی صاحب دیوار خانه‌اش است و به همسایه‌اش مریم اجازه می‌دهد تیرهای سقف اتاقش را روی دیوار او بگذارد. بعداً علی پشیمان می‌شود و از مریم می‌خواهد تیرها را بردارد؛ طبق این ماده، چون اجازه با تعهد محکمی از او گرفته نشده، می‌تواند این کار را بکند.
علی به همسایه‌اش مریم اجازه می‌دهد روی دیوار او اتاق بسازد، اما در قالب یک تعهد محکم و لازم‌الاجرا حق پس‌گرفتن اجازه را از خودش سلب می‌کند. در این حالت دیگر نمی‌تواند هر وقت خواست از اجازه‌اش برگردد.

سؤالات پرتکرار

اگر همسایه‌ام به من اجازه دهد تیر سقفم را روی دیوارش بگذارم، آیا همیشه می‌توانم از این اجازه استفاده کنم؟

نه؛ طبق این ماده صاحب دیوار هر وقت بخواهد می‌تواند از اجازه‌اش رجوع کند، مگر اینکه به شکل الزام‌آوری این حق را از خودش سلب کرده باشد.

منظور از «وجه ملزم» در این ماده چیست؟

متن این ماده فقط می‌گوید اگر صاحب دیوار به وجه ملزمی حق رجوع را از خودش سلب کرده باشد دیگر نمی‌تواند رجوع کند، ولی توضیح نمی‌دهد که این «وجه ملزم» دقیقاً چه چیزی است و چه شرایطی دارد؛ این نکته در خود این متن مبهم است.

آیا این ماده دربارهٔ اجازهٔ گذاشتن تیر و اجازهٔ ساختن روی دیوار، هر دو صحبت می‌کند؟

بله؛ متن ماده هر دو حالت را نام برده است: گذاشتن سرتیر روی دیوار و بنا کردن روی آن، و حکم رجوع‌پذیری اجازه را برای هر دو بیان کرده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون مدنی ←
ماده ۱۲۰ قانون مدنی — لویادسک