ماده ۱۳۱ قانون حمایت از مالکیت صنعتی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

ارتکاب هر یک از رفتارهای زیر جرم محسوب و مرتکب علاوه بر جبران خسارت و ضبط اموال و عوائد حاصل از جرم به ‌پرداخت جزای نقدی درجه پنج یا جزای نقدی معادل دو برابر خسارات واردشده، هرکدام که بیشتر باشد محکوم می‌شود: ۱- هرگونه بهره‌برداری غیرمجاز که حسب مورد پس از ثبت اختراع، طرح صنعتی یا نمونه شیء مصرفی مطابق مقررات این قانون نقض حقوق مادی محسوب شود. ۲- هرگونه بهره‌برداری و استفاده غیرمجاز از نام تجاری، علامت تجاری، علامت جمعی و یا علامت تاییدی برخلاف مقررات مندرج در این قانون به‌نحوی که نوعاً باعث فریب عموم شود. ۳- تحصیل یا افشای اسرار تجاری متعلق به غیر بدون رضایت او یا بر خلاف مواد (۱۲۳) و (۱۲۶) این قانون. ۴- ارتکاب اقداماتی که به‌موجب این قانون رقابت غیرمنصفانه محسوب می‌گردد.

تبصره

۱- ارتکاب رفتاری که طبق مقررات این قانون، نقض حقوق معنوی محسوب شود، مستوجب جزای نقدی درجه شش می‌باشد.

تبصره

۲- ارتکاب جرم موضوع بند (۲) این ماده در فضای مجازی علاوه بر مجازات مقرر در این ماده مستوجب حبس درجه شش می‌باشد.

تبصره

۳- جرائم موضوع این ماده بجز بند (۲) از جرائم قابل گذشت است و در صورت گذشت شاکی یا تقاضای ترک تعقیب او، از اموال توقیفی رفع توقیف می‌شود، مگر در مواردی که طرفین به‌گونه دیگری مصالحه کرده باشند.

تبصره

۴- در صورت احراز عدم توانایی مرتکب به پرداخت جزای نقدی، مواد (۵۲۹)، (۵۳۰)، (۵۳۱) و (۵۳۳) قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۰۴ مجری است.

تبصره

۵ - در کلیه جرائم موضوع این ماده بجز بند (۲) در صورت وجود سایر شرایط مقرر قانونی جهت صدور قرار تعلیق تعقیب، قرار تعویق صدور حکم یا تعلیق مجازات، مقام قضایی می‌تواند علاوه بر دستورهای پیش‌بینی‌شده در مواد قانونی مربوط، مرتکب را به اجرای یک تا سه مورد از دستورهای زیر محکوم نماید: الف - شرکت در کلاسها، همایش‌ها یا دوره‌های آموزشی مالکیت فکری حداکثر به مدت دویست ساعت ظرف دوسال ب - استخدام یک ساله حداکثر سه نفر که نام آنها به‌عنوان مخترع یا طراح صنعتی در گواهینامه ثبت اختراع یا طرح صنعتی درج شده است ظرف شش‌ماه پ - تهیه یا تامین مالی تدوین نماهنگ یا برنامه تصویری آموزشی در جهت فرهنگ‌سازی رعایت حقوق مالکیت فکری و فراهم آوردن زمینه پخش آن از طریق رسانه ملی ظرف یک‌سال ت - فراهم کردن موجبات صادرات یکی از محصولات تولید داخل شرکتهای دانش‌بنیان ثبت‌شده ظرف شش‌ماه تا یک‌سال ث - درج مراتب عذرخواهی از شاکی در جرائد صنف مربوط، جرائد محلی یا کثیرالانتشار به هزینه خود به‌ویژه در موارد نقض حقوق معنوی موضوع این قانون، ظرف سه‌ماه ج - توقف ساخت، واردات، عرضه یا تبلیغ اقلام حاوی نقض علامت شاکی و مورد حمایت این قانون و تحویل داوطلبانه قالب تولیدی و اقلام مذکور به شاکی یا معدوم‌سازی آنها در صورت ضرورت و عدم صدق اسراف حرام در حضور وی ظرف یک‌ماه چ - جمع‌آوری کلیه فراورده‌های عرضه‌شده خود که حاوی نقض حقوق مورد حمایت این قانون است، از بازار و تحویل داوطلبانه فراورده‌های مذکور به شاکی و یا مرجوع نمودن یا محو موارد مغایر با حقوق و در صورت عدم امکان، معدوم‌سازی آنها در صورت ضرورت و عدم صدق اسراف حرام به هزینه خود ظرف دو ماه

تبصره

۶ - اگر مدعی نقض، طی اظهارنامه رسمی به شخص ناقض، اخطار دهد که فعالیت او مصداق نقض حقوق وی بوده و توقف فوری فعالیت نقض‌کننده را خواستار شود و با این ‌وجود، شخص ناقض همچنان به فعالیت خود ادامه دهد، در صورت اثبات نقض، وی به پرداخت جریمه‌ای معادل سه‌برابر خسارات واردشده از تاریخ ابلاغ اظهارنامه رسمی تا صدور حکم، محکوم می‌شود. حکم این تبصره در مواردی که موضوع اختراع فرایند می‌باشد و یا دارنده اختراع موضوع اختراع را تولید نکرده و به فروش نرسانده باشد، جاری نمی‌باشد.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید چهار دسته رفتار، جرم است: ۱) استفادهٔ غیرمجاز از اختراع، طرح صنعتی یا نمونهٔ شیء مصرفی ثبت‌شده؛ ۲) استفادهٔ غیرمجاز از نام تجاری، علامت تجاری، علامت جمعی یا علامت تاییدی به‌گونه‌ای که معمولاً مردم را فریب دهد؛ ۳) به دست آوردن یا فاش کردن اسرار تجاری دیگری بدون رضایت او یا بر خلاف مواد ۱۲۳ و ۱۲۶ این قانون؛ ۴) کارهایی که این قانون آن را رقابت غیرمنصفانه می‌داند. مجازات اصلی، جزای نقدی درجه پنج یا جزای نقدی معادل دو برابر خسارت واردشده — هر کدام بیشتر باشد — به‌علاوهٔ جبران خسارت و ضبط اموال و درآمدهای ناشی از جرم است.

تبصره‌ها چند نکته اضافه می‌کنند: نقض حقوق معنوی مجازاتش جزای نقدی درجه شش است؛ انجام جرم بند ۲ در فضای مجازی علاوه بر مجازات همین ماده، حبس درجه شش دارد؛ جرائم این ماده به‌جز بند ۲ قابل گذشت است و با گذشت شاکی یا درخواست ترک تعقیب، اموال توقیفی رفع توقیف می‌شود مگر طرفین طور دیگری مصالحه کرده باشند؛ اگر مرتکب توانایی پرداخت جزای نقدی نداشته باشد، مواد ۵۲۹، ۵۳۰، ۵۳۱ و ۵۳۳ قانون آیین دادرسی کیفری اعمال می‌شود. اگر شرایط قانونی تعلیق تعقیب، تعویق صدور حکم یا تعلیق مجازات فراهم باشد، قاضی می‌تواند در جرائم این ماده به‌جز بند ۲، یک تا سه مورد از دستورهای هفت‌گانهٔ بندهای الف تا چ را هم تعیین کند.

تبصره ۶ هم می‌گوید اگر مدعی نقض با اظهارنامه رسمی به ناقض اخطار دهد و توقف فوری فعالیت را بخواهد و او ادامه دهد، در صورت اثبات نقض به جریمه‌ای معادل سه‌برابر خسارات از تاریخ ابلاغ اظهارنامه تا صدور حکم محکوم می‌شود؛ اما این حکم در دو حالت اجرا نمی‌شود: وقتی موضوع اختراع یک فرایند باشد، یا وقتی دارندهٔ اختراع، محصول موضوع اختراع را تولید و نفروخته باشد. متن، مقدار عددی جزای نقدی درجه پنج و شش و نیز محتوای مواد ۱۲۳، ۱۲۶ و مواد ۵۲۹ تا ۵۳۳ را بیان نکرده است.

مصادیق واقعی

فرض کنیم «مریم» یک اختراع را ثبت کرده است. اگر «علی» بدون اجازه محصولی بر پایهٔ همان اختراع تولید و بفروشد و این کار نقض حقوق مادی دانسته شود، مشمول بند ۱ این ماده است و علاوه بر جبران خسارت و ضبط اموال و عوائد، به جزای نقدی درجه پنج یا دو برابر خسارت (هر کدام بیشتر) محکوم می‌شود.
فرض کنیم «علی» علامت تجاری «مریم» را در یک صفحهٔ اینترنتی به شکلی به کار ببرد که معمولاً مردم فریب بخورند. طبق بند ۲ و تبصره ۲، علاوه بر مجازات مقرر در این ماده، حبس درجه شش هم در انتظار اوست؛ این جرم برخلاف بقیهٔ بندهای این ماده، قابل گذشت نیست.

سؤالات پرتکرار

اگر شاکی گذشت کند، چه اتفاقی می‌افتد؟

طبق تبصره ۳، جرائم این ماده به‌جز بند ۲ قابل گذشت است و با گذشت شاکی یا تقاضای ترک تعقیب او، از اموال توقیفی رفع توقیف می‌شود، مگر اینکه طرفین طور دیگری مصالحه کرده باشند.

آیا برای این جرم‌ها حبس هم وجود دارد؟

در خودِ این ماده مجازات اصلی جزای نقدی است. تنها جایی که در این متن حبس ذکر شده، تبصره ۲ است: ارتکاب جرم بند ۲ در فضای مجازی، علاوه بر مجازات مقرر، مستوجب حبس درجه شش است.

اگر فرد نتواند جزای نقدی را بپردازد چه می‌شود؟

طبق تبصره ۴، در صورت احراز عدم توانایی مرتکب به پرداخت جزای نقدی، مواد ۵۲۹، ۵۳۰، ۵۳۱ و ۵۳۳ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۰۴ اجرا می‌شود. متن، محتوای این مواد را توضیح نداده است.

مشاهدهٔ متن کامل قانون حمایت از مالکیت صنعتی ←