ماده ۱۶ قانون ثبت احوال

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

اصلاحی ۱۳۶۳/۱۰/۱۸

اعلام و امضاء دفتر ثبت کل وقایع به ترتیب به عهده اشخاص زیر خواهد بود: ۱- پدر یا جد پدری ۲- مادر در صورت غیبت پدر و در اولین موقعی که قادر به انجام این وظیفه باشد. ۳- این بند به موجب ماده ۷ قانون اصلاحی ۱۳۷۳/۱۰/۱۸ حذف شده است. ۴- وصی یا قیّم یا امین. ۵- اشخاصی که قانونا عهده‌دار نگهداری طفل می‌باشند. ۶- متصدی یا نماینده موسسه‌ای که طفل به آنجا سپرده شده است. ۷- صاحب واقعه که سن او از ۱۸ سال تمام به بالا باشد.

تبصره

در صورتی که ازدواج پدر و مادر طفل به ثبت نرسیده باشد اعلام ولادت و امضاء اسناد متفقا به عهده پدر و مادرخواهد بود و هرگاه اتفاق پدر و مادر در اعلام ولادت میسر نباشد سند طفل با اعلام یکی از ابوین که مراجعه می‌کند با قید نام کوچک طرف غائب تنظیم خواهد شد.اگر مادر اعلام‌کننده باشد نام خانوادگی مادر به طفل داده می‌شود.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

این ماده می‌گوید چه کسانی مسئول اعلام تولد یک نوزاد و امضای دفتر ثبت وقایع هستند و این مسئولیت به ترتیب اولویت بین آن‌ها تقسیم شده است: ابتدا پدر یا جد پدری؛ سپس مادر، اما فقط در صورتی که پدر غایب باشد و در اولین زمانی که خودش توان انجام این کار را داشته باشد؛ پس از آن وصی، قیّم یا امین طفل؛ سپس کسانی که قانوناً مسئول نگهداری طفل هستند؛ بعد متصدی یا نماینده موسسه‌ای که طفل به آن سپرده شده؛ و در آخر خودِ صاحب واقعه (یعنی فردی که تولد مربوط به اوست) در صورتی که سنش ۱۸ سال تمام یا بیشتر باشد.

در این متن اشاره شده که بند سوم این فهرست به موجب ماده ۷ قانون اصلاحی ۱۳۷۳/۱۰/۱۸ حذف شده است؛ متن همان ماده را در اختیار نداریم و فقط می‌دانیم این ماده به آن ارجاع و حذف بند را به آن نسبت داده است.

تبصرهٔ ماده به حالت خاصی می‌پردازد: اگر ازدواج پدر و مادر طفل به ثبت نرسیده باشد، اعلام ولادت و امضای اسناد به‌طور مشترک بر عهدهٔ پدر و مادر است. اگر توافق و همراهی پدر و مادر ممکن نباشد، سند طفل با اعلام همان یکی از والدین که مراجعه می‌کند تنظیم می‌شود، اما نام کوچک والد غایب در آن قید می‌گردد. همچنین در همین حالت، اگر مادر اعلام‌کننده باشد، نام خانوادگی مادر به طفل داده می‌شود.

مصادیق واقعی

فرض کنید نوزادی به دنیا آمده و پدرش در دسترس نیست. بر اساس ترتیب این ماده، مادر می‌تواند به‌جای پدر برای اعلام ولادت و امضای دفتر ثبت وقایع مراجعه کند، مشروط بر اینکه پدر غایب باشد و خودش در اولین زمان ممکن توان این کار را داشته باشد.
فرض کنید ازدواج علی و مریم به ثبت نرسیده و نوزادی دارند. اگر تنها مریم برای اعلام ولادت مراجعه کند، سند طفل با اعلام او تنظیم می‌شود، نام کوچک علی در سند قید می‌گردد و نام خانوادگی مریم به طفل داده می‌شود.

سؤالات پرتکرار

اگر پدر نوزاد در دسترس نباشد، چه کسی می‌تواند ولادت را اعلام کند؟

طبق ترتیب این ماده، بعد از پدر یا جد پدری، مادر می‌تواند اعلام‌کننده باشد، اما فقط در صورت غیبت پدر و در اولین موقعی که قادر به انجام این وظیفه باشد.

اگر ازدواج پدر و مادر ثبت نشده باشد و مادر تنها برای اعلام ولادت برود، نام خانوادگی طفل چه می‌شود؟

بر اساس تبصرهٔ این ماده، اگر مادر اعلام‌کننده باشد، نام خانوادگی مادر به طفل داده می‌شود.

آیا خود فردی که تولدش ثبت می‌شود هم می‌تواند اعلام‌کننده باشد؟

بله، در بند ۷ این ماده «صاحب واقعه» که سن او از ۱۸ سال تمام به بالا باشد، در شمار کسانی است که اعلام و امضای دفتر ثبت کل وقایع به عهدهٔ آن‌هاست.

مشاهدهٔ متن کامل قانون ثبت احوال ←
ماده ۱۶ قانون ثبت احوال — لویادسک