ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی

سلب مسئولیت: تیم حقوقی لویادسک قوانین و مصوبات را به‌طور مداوم بررسی و در صورت تغییر به‌روزرسانی می‌کند؛ با این حال، اگر قصد استناد به قانونی را دارید، پیش از آن متن آن را از طریق مراجع رسمی کشور بررسی کنید.

مشمولین این قانون در صورت حائز بودن شرایط زیر حق استفاده از مستمری بازنشستگی را خواهند داشت. ۱- حداقل ده سال حق بیمه مقرر را قبل از تاریخ تقاضای بازنشستگی پرداخته باشند. ۲- سن مرد به شصت سال تمام و سن زن به پنجاه و پنج سال تمام رسیده باشد.

تبصره ۱

[اصلاحی ۱۳۷۱/۱۲/۱۶]- کسانی که ۳۰ سال تمام کار کرده و در هر مورد حق بیمه مدت مزبور را به سازمان پرداخته باشند در صورتی که سن مردان ۵۰ سال و سن زنان ۴۵ سال تمام باشد می ‌توانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند.

تبصره ۲

[اصلاحی ۱۳۸۰/۰۷/۱۴] - الف- کارهای سخت و زیان ‌آور کارهایی است که در آنها عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی محیط کار، غیر استاندارد بوده و در اثر ‌اشتغال کارگر تنشی به مراتب بالاتر از ظرفیتهای طبیعی (جسمی و روانی) در وی ایجاد گردد که نتیجه آن بیماری شغلی و عوارض ناشی از آن بوده و ‌بتوان با بکارگیری تمهیدات فنی، مهندسی، بهداشتی و ایمنی و غیره صفت سخت و زیان ‌آور بودن را از آن مشاغل کاهش یا حذف نمود. ۱- کارفرمایان کلیه کارگاههای مشمول قانون تأمین اجتماعی که تمام یا برخی از مشاغل آنها حسب تشخیص مراجع ذی‌ ربط سخت و زیان ‌آور اعلام‌ گردیده یا خواهند گردید، مکلفند ظرف دو سال از تاریخ تصویب این قانون نسبت به ایمن ‌سازی عوامل شرایط محیط کار مطابق حد مجاز و ‌استاندارد های مشخص شده در قانون کار و آیین‌ نامه ‌های مربوطه و سایر قوانین موضوعه در این زمینه اقدام نمایند. ۲- کارفرمایان کارگاههای مشمول قانون تأمین اجتماعی مکلفند قبل از ارجاع کارهای سخت و زیان ‌آور به بیمه شدگان، ضمن انجام معاینات پزشکی ‌آنان از لحاظ قابلیت و استعداد جسمانی متناسب با نوع کارهای رجوع داده شده (موضوع ماده ۹۰ قانون تأمین اجتماعی)، نسبت به انجام معاینات ‌ دوره ‌ای آنان که حداقل در هر سال نباید کمتر از یک بار باشد، نیز به منظور آگاهی از روند سلامتی و تشخیص به هنگام بیماری و پیشگیری از فرسایش ‌جسمی و روحی اقدام نمایند، وزارتخانه ‌های بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و کار و امور اجتماعی مکلفند تمهیدات لازم را در انجام این بند توسط ‌کارفرمایان اعمال نمایند. ب - حمایتها ۱ - افرادی که حداقل بیست سال متوالی و بیست و پنج سال متناوب در کارهای سخت و زیان‌آور (‌مخل سلامت) اشتغال داشته باشند و در هر مورد‌حق بیمه مدت مزبور را به سازمان پرداخته باشند می‌توانند تقاضای مستمری بازنشستگی نمایند. هر سال سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و‌زیان‌آور یک و نیم سال محاسبه خواهد شد. ۲ - در صورتی که بیمه شدگان موضوع این تبصره قبل از رسیدن به سابقه مقرر در این قانون دچار فرسایش جسمی و روحی ناشی از اشتغال در کارهای‌سخت و زیان‌آور گردند با تأیید کمیسیونهای پزشکی (‌موضوع ماده ۹۱ قانون تأمین اجتماعی) با هر میزان سابقه خدمت از مزایای مندرج در این تبصره‌برخوردار خواهند شد. ۳ - در مورد سایر بیمه شدگان حداقل سابقه پرداخت حق بیمه برای استفاده از مستمری بازنشستگی از تاریخ تصویب این قانون هر سال یک سال‌افزایش خواهد یافت تا آنکه این حداقل به بیست سال تمام برسد. ۴ - از تاریخ تصویب این قانون جهت مشمولان این تبصره، چهار درصد (۴%) به نرخ حق بیمه مقرر در قانون تأمین اجتماعی افزوده خواهد شد که آنهم‌در صورت تقاضای مشمولان قانون، به طور یکجا یا به طور اقساطی توسط کارفرمایان پرداخت خواهد شد. ۵ - تشخیص مشاغل سخت و زیان‌آور و نحوه احراز توالی و تناوب اشتغال، نحوه تشخیص فرسایش جسمی و روحی و سایر موارد مطروحه در این‌تبصره به موجب آیین‌نامه‌ای خواهد بود که حداکثر ظرف چهار ماه توسط سازمان تأمین اجتماعی و وزارتخانه‌های کار و امور اجتماعی و بهداشت،‌درمان وآموزش پزشکی تهیه و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید. ۶ - بیمه شدگانی که دارای سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان‌آور به تاریخ قبل از تاریخ تصویب این قانون باشند می‌توانند با استفاده از‌مزایای این قانون درخواست بازنشستگی نمایند در این صورت با احراز شرایط توسط بیمه شده، کارفرمایان مربوطه مکلفند حق بیمه مربوطه و میزان‌مستمری برقراری را تا احراز شرایط مندرج در تبصره(۲) همچنین چهاردرصد (۴%) میزان مستمری برقراری نسبت به سنوات قبل از تصویب این قانون‌را یکجا به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت نمایند.

تبصره ۳

[الحاقی ۱۳۷۱/۱۲/۱۶]- بیمه ‌شدگانی که دارای ۳۵ سال تمام سابقه پرداخت حق بیمه باشند می‌ توانند بدون در نظر گرفتن شرط سنی مقرر در قانون تقاضای بازنشستگی‌ نمایند.

تبصره ۴

[الحاقی ۱۳۷۶/۰۷/۰۱]- زنان کارگر با داشتن (۲۰) سال سابقه کار و (۴۲) سال سن به شرط پرداخت حق بیمه با (۲۰) روز حقوق می ‌توانند بازنشسته شوند.

توضیح این ماده به زبان عامیانه

بر اساس ماده ۷۶، بیمه‌شده‌های این قانون اگر دو شرط را با هم داشته باشند می‌توانند حق استفاده از مستمری بازنشستگی داشته باشند: نخست اینکه پیش از تاریخ تقاضای بازنشستگی دست‌کم ده سال حق بیمه مقرر را پرداخته باشند، و دوم اینکه سن مرد به ۶۰ سال تمام و سن زن به ۵۵ سال تمام رسیده باشد.

متن چند حالت خاص را هم پیش‌بینی کرده است. در تبصره ۱، کسی که ۳۰ سال تمام کار کرده و حق بیمه این مدت را پرداخته باشد، با ۵۰ سال سن برای مرد و ۴۵ سال برای زن می‌تواند تقاضای بازنشستگی کند. در تبصره ۳، داشتن ۳۵ سال تمام سابقه پرداخت حق بیمه کافی است و شرط سنی در نظر گرفته نمی‌شود. در تبصره ۴ نیز برای زنان کارگر با ۲۰ سال سابقه کار و ۴۲ سال سن، به شرط پرداخت حق بیمه با ۲۰ روز حقوق، امکان بازنشستگی پیش‌بینی شده است.

تبصره ۲ به کارهای سخت و زیان‌آور می‌پردازد. بخش «الف» این کارها را تعریف می‌کند (کارهایی که عوامل فیزیکی، شیمیایی، مکانیکی و بیولوژیکی محیط کار غیراستاندارد است و تنش بالاتر از ظرفیت طبیعی ایجاد می‌کند) و برای کارفرمایان وظایفی می‌گذارد، از جمله ایمن‌سازی محیط کار ظرف دو سال و انجام معاینات پزشکی پیش از ارجاع کار و معاینات دوره‌ای دست‌کم سالی یک بار. بخش «ب» حمایت‌ها را بیان می‌کند: اشتغال دست‌کم ۲۰ سال متوالی یا ۲۵ سال متناوب در این کارها همراه با پرداخت حق بیمه، حق تقاضای بازنشستگی می‌دهد و هر سال سابقه در این کارها یک و نیم سال حساب می‌شود؛ همچنین فرسایش جسمی و روحی با تأیید کمیسیون‌های پزشکی، افزایش تدریجی حداقل سابقه تا بیست سال، افزودن ۴٪ به نرخ حق بیمه و تعیین جزئیات با آیین‌نامه ظرف چهار ماه مطرح شده است. این تبصره در جاهایی به ماده ۹۰ و ماده ۹۱ قانون تأمین اجتماعی و به قانون کار ارجاع داده است، اما محتوای آن مواد در همین متن نیامده.

مصادیق واقعی

علی ۳۵ سال تمام حق بیمه پرداخت کرده اما هنوز به ۶۰ سال نرسیده است؛ بر اساس تبصره ۳، می‌تواند بدون در نظر گرفتن شرط سنی تقاضای بازنشستگی کند.
مریم زن کارگر است، ۲۰ سال سابقه کار و ۴۲ سال سن دارد و شرط پرداخت حق بیمه با ۲۰ روز حقوق را دارد؛ بر اساس تبصره ۴ می‌تواند بازنشسته شود.

سؤالات پرتکرار

شرایط عادی برای گرفتن مستمری بازنشستگی چیست؟

پرداخت دست‌کم ده سال حق بیمه مقرر پیش از تاریخ تقاضا، و رسیدن سن مرد به ۶۰ سال تمام و سن زن به ۵۵ سال تمام.

اگر کسی در کارهای سخت و زیان‌آور کار کرده باشد، چه شرایط خاصی دارد؟

بر اساس تبصره ۲، اشتغال دست‌کم ۲۰ سال متوالی یا ۲۵ سال متناوب در این کارها همراه با پرداخت حق بیمه، حق تقاضای مستمری بازنشستگی می‌دهد و هر سال سابقه در این کارها یک و نیم سال محاسبه می‌شود.

آیا کسی با ۳۵ سال سابقه بیمه می‌تواند بدون شرط سن بازنشسته شود؟

بله، طبق تبصره ۳، بیمه‌شده‌هایی که ۳۵ سال تمام سابقه پرداخت حق بیمه دارند می‌توانند بدون در نظر گرفتن شرط سنی مقرر در قانون تقاضای بازنشستگی کنند.

مشاهدهٔ متن کامل قانون تامین اجتماعی ←